Juriaan & Marije

De transfer van Lembeh naar de luchthaven even buiten Manado verliep niet geheel vlekkeloos. Ik zou om 10 uur met de boot oversteken naar Bitung en vanaf daar direct met de auto naar de luchthaven gaan. De hele reis zou een kleine 2 uur duren dus ik zou ongeveer 2 uur voor mijn vlucht op de luchthaven zijn….

Om 10 uur ging de mobiele telefoon van mijn duikgids Franky over, de chauffeur was wat vertraagd dus we hoefden pas om 10.30 uur op de boot te stappen want eerder was hij toch niet in de haven. Om 10.45 uur stapte ik met mijn bagage op de kleine Speedboot, die helaas niet zo snel was want de buitenboordmotor weigerde tijdens de oversteek, die normaal 10 minuten duurt, verschillende keren dienst. Om 11.00 hadden we weliswaar de haven bereikt maar konden we geen plekje aan de pier of kade vinden om even aan te leggen en mijn slordige 40 kilo bagage aan land te krijgen. Na het nodige heen en weer gemanouvreer hadden we een plekje en om 11.15 uur zat ik in de auto.

Ik zei, voor de zekerheid, tegen de chauffeur dat ik rechtstreeks naar de luchthaven moest en hij glimlachte en knikte instemmend. Onderweg bleek dre chauffeur een bijzonder galante rijstijl te hebben en elke vrachtwagen en ossenkar werden voor gelaten, dus echt opschieten deed het niet. Na 1,5 uur (inmiddels iets meer dan een uur voor mijn vlucht) herkende ik plotseling de straat waar het kantoor van Two Fish in Manado is, en daar hoefde ik helemaal niet te zijn want ik had alles, inclusief de 3 dagen en 7 duiken op Lembeh al betaald toen ik van Bunaken naar Lembeh ging. Mijn pogingen om dat aan mijn chauffeur uit te leggen en hem te vragen alsnog direct naar de luchthaven te rijden waren aan dovemansoren gericht. Of de goede man sprak gewoon geen woord Engels…. Een van de kantoormedewerksters, Rifka, zag ons aankomen, stormde naar buiten, gaf de chauffeur een uitbrander en die keerde alsnog de auto en we gingen op weg naar de luchthaven, met nog een precies een uur voor mijn vlucht zou vertrekken. De rijstijl van chauffeur veranderde ook op slag…. Er werd links ingehaald (en dat betekende dus regelmatig via de stoep of rakelings een geparkeerde auto ontwijkend) en op rotondes werd ik op de achterbank alle kanten op geslingerd. Precies 25 minuten voor mijn vlucht stapte ik uit de auto en rende naar de check in balie, die al aan het sluiten was. De volgende mededeling die ik kreeg was dat de vlucht vol zat. Een beetje onderhandelen en vriendelijk glimlachen leverde me uiteindelijk een gratis upgrade naar Business Class op, maar ik moest wel beloven me direct naar de gate te haasten. Ook bij de gate was ik de laatste die zijn handbagage moest laten scannen, en nadat ik ingestapt was ging ook meteen de deur dicht. Maar ik zat wel in mijn riante stoel, op weg naar Singapore!

In Singapore mocht ik als eerste het vlriegtuig uit, stond er geen rij bij de douane en lag mijn bagage ook al op de band toen ik aan kwam lopen. Dat zijn, onder andere, de voordelen van Business Class vliegen

Sanne en Robert Jan waren nog niet thuis van hun werk, dus eerst een uurtje met Juli en Olle gespeeld. Daarna gezellig even met Sanne uit eten bij een tentje bij hen om de hoek. Heerlijk om na een maand weer eens een lekker broodje te eten, goede semi-Aziatische tapas te eten en frozen Margarita’s te drinken!

Donderdagochtend lekker rustig aan gedaan, hoewel ik na 4 weken strak duikritme wel om 7.15 uur mijn bed uit was en de familie uit kon zwaaien die naar het werk en school gingen. Na een uitgebreide warme (!) douche een taxi genomen om babykleertjes in te slaan voor Mare (de dochter van Marion van precies 4 weken oud) en Tessel (de dochter van Willemijn van ruim een half jaar). Voor mezelf stiekem toch ook nog even de Nine West (een heerlijke schoenenwinkel) onveilig gemaakt en gewapend met de meest schattige en stoere kleine meisjes-kleding en 3 paar hippe schoenen terug naar Oriole Crescent. Daar wachtte me nog een middagje spelen met Juli, Olle en Merle, een vriendinnetje van Juli, een fles koude witte wijn en een heerlijke pasta van Vivian en toen zat mijn vakantie er toch echt op.

Nog een uurtje wachten op de luchthaven, 13 uur vliegen en dan ben ik weer in Nederland. Het blijft jammer dat ik voorlopig niet meer onder water ga, maar Jur weer zien, Blue knuffelen, koffie drinken bij Willemijn, Mare bewonderen, afspreken met Sofie en Mirabel, zaterdag eten bij Dekxels en volgende week een grote verjaardagshappening voor mijn vaders verjaardag zijn ook goede vooruitzichten. En tussendoor ook nog even aan een nieuwe, volgens mij hele leuke, baan beginnen.

Het leven is mooi!

Maandagochtend zit ik al alleen aan het ontbijt om 7.30 uur want het Duitse stel slaapt uit omdat ze pas om 10 uur vertrekken. Mijn gids Franky en ik varen stipt om 8 uur uit op de kleine boot (die ze speedboot noemen, maar niet echt snel gaat). De watertemperatuur in Lembeh Strait is aanzienlijk lager dan rond Bunaken. En zelfs met een 7 millimeter cap en mijn 5 millimeter pak krijg ik het na 70 minuten koud. Als we om iets voor 10 uur terug komen bij Two Fish zit het Duitse stel klaar om te vertrekken. Dan wordt Opo, zeg maar de hoofdgids hier, gebeld dat de auto pas om 13.30 uur in Bitung is, dus hun vertrek wordt uitgesteld tot 13 uur. Ze zuchten en klagen in het Duits in de veronderstelling dat ik dat niet begrijp.

Om 11 uur vertrekken we voor onze 2e ochtendduik, naar Nudi Falls, een plek beroemd om de hoeveelheid nudibranches. Ik word inderdaad niet teleurgesteld. Eindeloos veel kleurrijke varianten! En een enorme octopus die vrij rond zwemt en zich voor Octopus-begrippen redelijk gewillig laat fotograferen.

Als ik terug kom voor de lunch vertrekken de Duitsers echt, ik heb de hele tent hier nu voor het restant van mijn verblijf, een kleine 48 uur, voor mijzelf. Na de lunch plof ik neer in een hangmat aan het strand en ik val vrijwel direct in slaap. Het kleine beetje van de middag dat nog resteert nadat ik wakker word tot mijn nachtduik lees ik lekker in een van mijn boeken met mijn ipod op. Zeer ontspannen.

De nachtduik was wederom verrassend. Als je onder water gaat lijkt het zwarte zand uitgestorven. Maar als je goed kijkt beweegt er op elke vierkante meter wel iets. Krabben, kreeftjes, garnalen, frog fish, nudibranches, flamboyant cuttlefish, zeesterren, etc. Ik ben gelukkig al iets handiger met de camera en duiklamp dus een paar foto’s van deze nachtduik zijn zelfs echt goed geworden.

Als we terugvaren (de verste duiksite is overigens maar een kwartier varen) liggen er heel veel kleine bootjes van vissers tussen Lembeh en het vasteland (de zeestraat, Lembeh Strait) waaraan Two Fish ligt. Alle bootjes, hoe klein ook, zijn uitgerust met grote felle lampen (model bouwlamp). Met het licht proberen ze vissen aan te trekken die ze vervolgens in een net scheppen om zelf te eten of te verkopen op de markt in Bitung, het wat grotere dorp schuin tegenover Two Fish, op het vasteland.

Als ik gedoucht ben en tegen 20 uur aan tafel ga heeft de kokkin een zeer uitgebreid, 1-persoons, diner voor me bereid met rijst, mie, kip-in-een-jasje, eieren, salade en kroepoek. Hier kan je met een man of 3 ruim van eten dus ik doe reuze mijn best om een flinke deuk in de grote schalen/borden te eten. Tegen 21.30 uur gaat de staf massaal slapen, dus ik ga naar mijn hutje en lees nog wat op mijn veranda.

Dinsdagochtend is het dan echt zover… mijn laatste duikochtend. We varen uit voor 2 duiken en als we het water in gaan blijkt als snel dat we een goede dag hebben: ghost pipefish, hairy frog fish, mimic octopus, gewone frog fish, nudibranches, een hele kolonie seamoths, een disco-clamp, eindeloos veel krabben en garnaalachtigen. Wat een heerlijke manier om mijn duiktrip 2007 af te ronden. Met name de 2e duik op de duiksite Hairball 1 (hoe verzin je het) was een typsiche Lembeh-duik. Alleen maar zwart zand, geen koraal, een enkele anemoon en wat zee-egels en dan maar zoeken. Het voelde echt als paaseieren zoeken: je weet dat ze er zijn (beesten in dit geval en geen paaseieren) maar je ziet ze op het eerste gezicht niet. Er zijn momenten dat je 5 of 10 minuten zwemt zonder iets opvallends of foto-waardigs te zien. En een paar minuten later kom je ogen (en batterijen voor de camera) tekort.

Als we boven komen is het gaan regenen. Heel even ziet Lembeh eruit zoals het vorig jaar tijdens ons hele verblijf was: nat en mistig. Als ik aan mijn 1-persoonslunch zit begint het echt te stortregenen. Een uur lang is de overkant (en Lembeh Strait is maar zo’n 300 meter breed) gehuld in wolken en geheel aan het zicht onttrokken. Als het droog wordt is het binnen een half uur weer helemaal opgeklaard met alleen nog wat hoge sluierbewolking, dat was vorig jaar wel anders, toen klaarde het helemaal niet meer op.

Ik loop door de plassen, die overigens een uur later ook helemaal weg zijn, naar mijn hutje en begin met het afspoelen van alle camera-onderdelen en het uitzoeken van de spullen die ik niet mee wil nemen naar huis.

Bijna 7 weken ben ik nu van huis met 10 dagen duiken in Wakatobi en een week Bali met Jur, 2 weekendjes Singaore en ruim 3 weken alleen in Bunaken en Lembeh.

Even een paar facts & figures van 7 weken Indonesie:

Ik heb in de afgelopen 6 weken 70 duiken gemaakt, varierend in diepte tussen 52 meter (diepe duik in Wakatobi), tot 12 meter (Mandarijn-nacht-duik in Bunaken).

Ik heb 6 cursussen gedaan (Emergency First Response, Rescue, Deep speciality, Wreck specialty, Night specialty en Search & Recovery specialty) en mag me nu Master Scuba Diver noemen, voor wat het waard is

Ik heb in 8 verschillende bedden geslapen en ruim 3 weken geen warme douche tot mijn beschikking gehad.

Ik heb tientallen mensen ontmoet en in totaal met 4 verschillende instructeurs (Lucy, Tina, Nigel en Pim) opleidingen gedaan en met 9 gidsen gedoken (Deni, Erwin, knul in Bali waarvan ik de naam niet meer weet, Maruf, Agus, Sem, Kris, Risko en Franky) en 15 buddy’s gehad (Jur, Tienie, Clement, Ben, “Silicon Valley” (een Chinese met siliconenborsten die topless lag te zonnen op de boot waarvan ik de naam nooit heb geweten), John, Nikki, Kaveh, Kevin, Klaus, Cecilia, Lucy, Pim, Tina, Nigel) maar in de afgelopen weken ook vaak zonder buddy alleen met een gids gedoken.

Ik heb eigenlijk zonder uitzondering prachtige duiken gemaakt en ook nu, na 369 duiken weer dingen gezien die ik nog nooit eerder had gezien zoals de mimic octopus en de blue-ringed octopus.

Ik heb in totaal ongeveer 600 onderwater foto’s gemaakt, en dat is na een eerste grove selectie, maar er zullen er nog wel meer weggegooid worden als ik ze op een iets groter formaat dan de display van mijn camera zie.

Ik ben deze keer alleen mijn snorkel en mijn stalen “onderwater-aanwijs-stick” kwijt geraakt.

Ik heb ongeveer 200 ml azijn en 400 ml alcohol gebruikt om mijn oren schoon te maken na het duiken en een oorontsteking te voorkomen (wat helaas alleen na het duiken op Bali niet helemaal gelukt was, maar 3 dagen antibiotica druppels en ik heb daarna geen last meer gehad).

Ik heb 1 stortbui op Lembeh gehad op mijn laatste dag en flink wat regen gehad in Singapore maar over het algemeen mag ik absoluut niet klagen over het weer!

Ik heb 6 flessen zonnebrand opgemaakt (dus nee, ik ben niet donkerbruin geworden maar gelukkig ook nooit verbrand geweest) en 4 flesjes anti-mug (maar in Lembeh en Singapore weerhoudt dat die rotbeesten er niet van mijn bloed toch graag te willen drinken).

Ik heb 7 boeken gelezen en heel wat uurtjes met mijn ipod doorgebracht.

Op Bunaken hebben we op 9 avonden een typsiche Bunaken-party gehad met gitaar, zelfgemaakte bas en zelfgemaakte tamboerijn. Ik ken ook eindelijk de tekst van 2 typische Indonesische Bunaken-liedjes en heb “golden oldies” waaronder Leaving on a jet plan, What’s up, Hotel California, Hey Jude, Wonderwall, etc. oneinding vaak gehoord.

Samengevat: ik heb genoten! Zowel de 3 weken met Jur als de 4 weken alleen (hoewel het toch wel erg gezellig is om dit soort reizen samen te doen). En als ik ooit weer de kans krijg om lang weg te gaan, dan grijp ik die (weer) met beide handen aan

Tijdens mijn laatste avond op Bunaken wordt er ’s nachts om 4 uur op mijn deur geklopt en aan de deur gemorreld. Ik word wakker en hoor gesmoes op mijn veranda. Het zijn 3 stafleden die terug zijn gekomen van de bruiloft in het dorp en nu het feest willen voortzetten op het strandje van Two Fish. Ik doe alsof ik slaap en na een kwartiertje geven ze het op en druipen af. Ik kon de stemmen niet herkennen omdat er nogal zacht en met een dubbele tong werd gepraat, dus geen idee wie het waren.

Bij het ontbijt is het zichtbaar dat de meeste stafleden het zwaar hebben vandaag. Vrijwel iedereen lijkt een kater te hebben. Of zoals ze het hier noemen een “helikopter”, een verbastering van hang-over. Ik krig de rekening van 3 weken Bunaken, zeg iedereen gedag en zet mijn spullen klaar voor vertrek. Het is eb dus de boten liggen een flink eind uit de kust. Eerst worden alle tassen, we vertrekken met z’n vijfen vandaag, in een bootje van het formaat badkuip naar de boot gebracht. Als het bootje terug is, dat wil zeggen nog altijd ruim 50 meter van het strand is het echt tijd om te vertrekken. Nigel haalt nog snel zijn camera en maakt een foto van mij voor op hun website: de 2e Master Scuba Diver die ze ooit hebben opgeleid.

In de haven in Manado staat Rifka te wachten met 4 taxi’s. Iedereen stapt in z’n eigen taxi, behalve James en Klaus, zijn gaan samen een vulkaan beklimmen, en bij het kantoor van Two Fish in Manado waar je met credit card kan afrekenen, zien we elkaar heel snel nog even en dan ga ik naar Lembeh. Als ik om 11.15 uur op Lembeh ben begroet ik Katherin en Michael, een Duits stel dat eerder ook op Bunaken was. Vervolgens zet ik snel mijn camera in elkaar, graai mijn duikspullen bij elkaar en een kwartier later zit ik alweer op de boot op weg naar mijn eerste duik op Lembeh.

Ik heb hier vorig jaar door mijn maaginfectie maar 3 duiken gemaakt en ik was even vergeten hoe anders, en bijna bizar, de onderwaterwereld hier is. De bodem bestaat uit zwart (vulkaan) zand en er ligt behoorlijk veel troep op de bodem. Maar in het zand en tussen de troep leven de meest vreemde en mooi beesten. Mijn gids Franky en ik vinden verschillende typen nudibranches, frog fish, scorpiofish, een octopus, puffer fish en porcupine fish. En dit zijn alleen nog maar de soorten die ik bij naam ken. Verschillende andere beesten heb ik nog nooit eerder gezien en ik heb ook geen idee hoe ze heten. Maar aan de hand van mijn foto’s kan ik het in ieder geval nog aan Franky en Opo vragen.

Om 14.00 uur zitten we aan de lunch met z’n drieen. Het Duitse stel is weinig spraakzaam en verdwijnt na een kwartiertje al van tafel, naar de enige 2 strandstoelen op het hele resort. Die zijn morgen overigens allebei voor mij want als zij morgen vertrekken ben ik de 2 dagen die mij nog resten de enige gast hier. Ik heb met dat vooruitzicht ook meteen een liedje van Acda & de Munnik in mijn hoofd:

“Daar sta je dan ’s avonds 20 over 11, op een strand sigaretten weg te werken
Even eruit dat was alles wat je wou, even alleen want je had zoveel te verwerken
Kijk eens aan, daar staat de grote denker, aan het werk op de grens van land en zee
De 8e dag, dus 4 dagen te gaan nog, terwijl het leed wel was geleden op dag twee

Naar huis, mmmm, naar huis
Ik wil naar huis, oehoe, naar huis

Het leek zo mooi even wat tijd voor jezelf, maar je hebt jezelf niet zo gek veel te vertellen
Dus je staat maar op en sleept je naar het strand tot het moment komt dat je eindelijk mag bellen
Maar niet vandaag, mag pas morgen en dat komt eigenlijk door wat ze gister zei
Ze zei lief, als je niets hebt te vertellen dan hoef je niet te bellen volgens mij

Gelukkig is mijn situatie helemaal treurig zoals de tekst van het liedje. Maar ik wilde er ook even uit, ben vanaf morgen dus echt letterlijk alleen op reis, en sta uiteraard in deze omgeving regelmatig op de “grens van land en zee”, een regelmatig ook nog met een sigaret En ik heb minder drang om naar huis te gaan dan in het liedje, maar nu het onvermijdelijk dichterbij komt vind ik naar huis gaan ook wel weer een prettig vooruitzicht. Maar eerst nog genieten van nog 6 duiken op Lembeh!

De nachtduik had nog meer verrassingen in petto dan overdag. Op 1 duik 6 frog fishes in 4 verschillende kleuren, een ghost pipefish, een zwemmende spotted eel, een snake eel die alleen met zijn kop uit het zand stak en als hoogtepunt een flamboyant cuttlefish. We zouden maximaal een uur gaan duiken maar er is zoveel te zien dat we na een uur echt nog niet klaar zijn voor ons gevoel. Na 75 minuten kreeg ik het toch wel echt koud en vond ik het mooi geweest. Zeker in de wetenschap dat er nog een koude douche wacht daarna.

Als ik gedoucht ben en de foto’s van de nachtduik bekijk blijkt maar weer dat onderwaterfotografie sowieso een vak apart is, en dat vak wordt niet eenvoudiger als je naast een camera ook nog een duiklamp bij je hebt. En de camera kan uiteraard niet focussen in het pikkedonker, dus dat betekent het beest beschijnen met de lamp, focussen met de camera en dan hopen dat je niet te veel verplaatst bent op het moment dat je de knop indrukt.

Het eten op Lembeh is iets gevarieerder dan op Bunaken en het diner is dan ook heerlijk. Mett vis, gemarineerd en gebarbequed vlees, gebakken aardappels, salade en warme groente.

Het Duitse stel gaat meteen na het eten naar hun huisje. Ik blijf nog even zitten met Opo, een van de gidsen, en Franz, de kapitein. Maar na 1 biertje (van 750 cl. vind ik het ook mooi geweest. Morgen weer 3 duiken, en dan heb ik ook nog eens het hele resort voor mezelf…

Mijn laatste dag kan ik geheel besteden aan fun diving, administratie voor mijn 6 cursussen, mijn theorie-examen en inpakken.

We vertrekken ’s ochtends met z’n zessen, de vaste groep van de afgelopen week maar zonder Pim (die een Open Water cursus geeft) en met Philip, naar een van de mooist duiklocaties rond de vulkaan: Pangulinan. De wanden zijn wederom prachtig, de stroming redelijk mild en de scholen vissen talrijk. Ik fotografeer zoveel dat mijn batterij al na een dik half uur leeg is.

Het is uitzonderlijk warm vandaag en zodra de boot stilligt, of eigenlijk dobbert, is het op het voordek niet uit te houden en ga ik bij Cecilia en de gidsen en bootcrew onder het afdakje zitten. Na een uurtje dobberen gaan we het water in voor onze 2e duik. Ook nu weer een prachtige wand, een flink aantal scholen vis, de meest kleurrijke nudibranches, maar een stevige stroming. Zeker aan het einde van de duik is er niet meer tegen de stroming te vechten dus vliegen we met de stroming mee langs en over het rif. Als we boven komen is de stroming ook goed zichtbaar aan de oppervlakte: overal zijn kleine en grotere draaikolken zichtbaar en golven komen van alle kanten. Heel vreemd om zo’n onrustige zee te hebben terwijl de lucht strakblauw is en er nauwelijks wind staat.

Ik spoel al mijn spullen als we terug zijn samen met mijn gids van vandaag, Risko (die vorige jaar ruim 2 weken onze gids was) en ga dan lunchen. Als ik mijn laatste hap net heb doorgeslikt komt Tina me halen voor mijn theorie-examen. En als ik klaar ben, en geslaagd, moeten we nog PADI-formulieren invullen voor 7 brevetten…. Als Cecilia, Emma en Philip hun duik naar de manadrijnvissen gaan, om 17 uur begin ik mijn eerste spullen in te pakken. Ik heb ook in mijn nieuwe hutje waar ik pas 3 dagen zit alweer een flinke puinhoop weten te maken. Dus ik heb wel een uurtje nodig om op te ruimen, een tas te maken met spullen die ik hier achterlaat en het restant in te pakken.

Nadat ik min of meer klaar ben met pakken ga ik naar de bar voor een welverdiend biertje (die hier overigens alleen in 750 ml flessen gaan). Halverwege mijn biertje komen Tina en Nigel naar benenden met een fles koude witte wijn en 3 glazen. Terwijl de rest van de gasten in hun hutje zit of aan het nachtduiken is drinken wij de fles wijn. Heerlijk, een paar glazen wijn na 3 weken…

Als we aan tafel gaan zit iedereen aan het bier. Alle lokale staf is naar een huwelijk van een van hen, dus we moeten onszelf vermaken, en dat lukt uitstekend!

Op 1 dag na ben ik 3 weken op Bunaken geweest. Samengevat: heerlijk gedoken, een aantal leuke cursussen gedaan, gerelaxed en leuke mensen ontmoet. Morgen naar Lembeh voor mijn laatste 7 duiken van dit jaar. En dan woensdag naar Singapore en donderdagavond naar huis. Aan alles komt een eind…

Vrijdag is mijn laatste trainingsdag! We beginnen met een Search & Recovery duik. Ik moet de duik zelf plannen en samen met Maruf de “verloren” loodgordel zien te vinden en naar de oppervlakte brengen. We doen een briefing op de boot en gaan daarna het water in. Bij de ankerlijn leg ik alles nog een keer kort uit aan Maruf en ik benadruk dat we een loodgordel zoeken. Stom! Maruf gaat naar beneden en zwemt onmiddellijk weg om in het wilde weg de loodgordel te gaan zoeken. Na 10 minuten heb ik Maruf terug bij de ankerlijn en nu gaan we volgens ons plan te werk: in een U-vorm op kompas en door vinslagen te tellen. Ergens onderweg gaat het mis met het tellen en we raken van onze geplande richting af. Zodra ik het in de gaten heb zwemmen we terug naar de ankerlijn en beginnen opnieuw. Na ruim een uur vinden we de loodgordel en brengen we hem met een liftbag naar de oppervlakte. Nigel wil behulpzaam zijn en probeert de liftbag met een lange bamboe-stok uit het water tillen. Maar zodra hij de liftbag raakt kantelt deze en kan alle lucht eruit, en de loodgordel zinkt weer. Gelukkig kan ik hem op tijd grijpen en met een volledig opgeblazen vest kom ik alsnog met de “buit” bij de boot. Nigel doet een debriefing en we constateren dat ik nog wat meer tijd aan de voorbereidingen moet besteden (om misverstanden en “spraakverwarring” onder water te vermijden), maar verder heb ik de cursus nu succesvol afgerond. Als ik net zit uit te blazen van 74 minuten zwemmen en zoeken “valt” Pim van de boot en ik moet, in het kader van mijn Rescue-cursus, hem weer veilig aan boord krijgen. Nog geen 2 minuten laten valt Pim op de boot en moet ik zijn “zwaar geblesseerde” enkel verzorgen. En dan gaan de Rescue-scenario’s beginnen. Tina en Pim zijn onder water en Tina heeft een zware verwonding aan haar been. Terwijl ik haar onder water probeer gerust te stellen, druk houdt op de wond in haar been en haar voorbereid om naar boven te gaan, heeft ze geen lucht meer en grijpt ze mijn regulator uit mijn mond. Als ik ook deze situatie onder controle heb gaan we naar de oppervlakte en wordt ze in de boot gehesen waarna ik haar been kan verzorgen. Pim is inmiddels het water in gegaan en is de “vermiste” duiker. Met Maruf ga ik ook weer het water in en we vinden hem “bewusteloos” op de bodem. Ik breng hem naar boven, verwijder zijn duikuitrusting en ook hij wordt op de boot gehesen waarna ik mond-op-mond en hartmassage kan beginnen. Dat laatste hoef ik niet te doen want op dat moment ligt Nigel alweer in het water met zijn gezicht naar beneden en is de bewusteloze duiker aan de oppervlakte. Ik ga wederom het water in, doe mond-op-mond beademing in het water terwijl ik naar de boot zwem met hem en zijn uitrusting verwijder. Op de boot geef ik hem, virtuele, mond-op-mond beademing en hartmassage tot hij na een minuut of 8, gelukkig zelf ademt en weer een hartslag heeft. Ik heb helemaal kapot na deze oefeningen en ik dacht dat ik het gehad had…. Tina zegt dat ik rustig even bij kan komen als ik Maruf en Nigel alweer weg zie zwemmen…. Op zo’n 100 meter van de boot begint Nigel te zwaaien en te roepen en ik grijp mijn masker, snorkel en vinnen, neem een grote reddingsboei mee en ga het water in. Maruf is alleen maar “vermoeid” en Nigel is in paniek. Als ik ze beide drijvend en rustig heb sleep ik ze naar de boot. En dan zit het erop! Ik moet alleen nog het theorie-examen doen en dan ben ik Rescue-Diver en Master Scuba Diver. Terug op het resort vertellen Emma en Cecilia dat ze een nachtduik gaan maken en ik besluit mee te gaan vanavond. Dan heb ik in ieder geval nog een “fun dive” vandaag! Tina heeft gevraagd of ik mijn theorie-examen om 16.30 uur kan doen, als zij terug is van haar middagprogramma met de Open Water cursus. Dus ik zit braaf met mijn spulletjes om 16.15 uur bij het duikcentrum. Helaas komen ze pas om 17.30 uur terug en dan sta ik al op het punt om te vertrekken voor mijn nachtduik. Dus geen examen vandaag. De nachtduik was bijzonder mooi. We hebben verschillende decorated crabs gezien, een piepkleine knaloranje frog fish, veel shrimps en crabs. Een nachtduik is echt anders dan overdag duiken. Niet alleen zie je heel andere beesten maar je bent je ook maar bewust van een heel klein deel van je omgeving, namelijk alleen datgene in het schijnsel van je lamp. Iedere keer toch weer een bijzondere ervaring. Na de nachtduik help ik de gids, Agus, even met het wassen en opruimen van de spullen, want is hij nog ruim een half uur bezig en met z’n tweeen doen we het in 10 minuten. Daarna een snelle douche en om 20.15 uur zit ik als laatste ook aan tafel. De Belgen zitten aan de ene tafel en wij met z’n zessen, vandaag aangevuld met een Australier die in Jakarta woont en een Nederlandse stel dat net is aangekomen, aan de andere. Met nieuwe mensen gaan de gesprekken ineens weer alleen over vissen en de onderwaterwereld, terwijl we met z’n zessen ook al heel wat andere zaken hebben besproken. Zo aan het einde van mijn verblijf merk ik steeds weer dat ik minder zin heb om uitgebreid mijn verhaal te doen aan nieuwe mensen. Iedereen krijgt vanaf nu alleen nog maar de management summary

Donderdag maken we een dagtocht naar Bangka Island. Dagtochten beginnen hier vroeg, we ontbijten om 6 uur en om 7 uur zijn we al op zee. Om 6 uur ’s ochtends op weg naar het ontbijt groet en ik 2 van de nieuwe gasten die op hun veranda zitten, maar vreemd genoeg volgt er geen groet terug…. Rare jongens deze duik-Belgen.

We gaan met z’n zessen naar Bangka: Emma, Cecilia, Klaus, Pim, James en ik. We hebben 3 gidsen en 3 man op de boot, dus net zoveel staf als gasten.

Het is een uurtje of 2 varen en er worden hoge golfen verwacht zodra we de bocht om gaan, om het noordelijkste puntje van Sulawesi. De zee blijft echter zo strak als een spiegel en we genieten van de ongerepte natuur van het vasteland en de kleine eilandjes die aan ons voorbij trekken.

Al bij de eerste duik, om een uur of 9.30 blijkt dat je met 2 uur varen in een compleet andere (onderwater) wereld kan zijn. Geen steile wanden maar rotsformaties met veel zacht koraal. Wel iets minder goed zicht onder water, een meter of 15, maar wel 4 octopussen op 1 duik. En uiteraard ander mooi spul zoals nudibranches, cuttlefisch, morray eels, ribbon eels en een pygmee seahorse.

De surface interval en lunch doen we bij een ander resort, Blue Bay Divers, op een klein eilandje voor de kust van Bangka. Een mooi en klein resort (6 huisjes) maar wel met alleen Duitse gasten…

Als we de baai verlaten voor de 2e duik blijkt dat de wind flink is aangetrokken en staan er de voorspelde golven van ruim 1,5 meter hoog. Onze duiksite ligt voor de kust van het vasteland in een redelijk beschermde inham, waar de zee weer wat rustiger is.

Ok deze duik is weer schitterend en compleet anders dan de duiken rond Bunaken. Deze keer frog fish, veel (leaf) scorpionfish, wederom nudibranches en flat worms en een ghost pipefish. Op de terugtocht maken we mijn laatste voorraden van mijn shopping trip naar Manado soldaat, waaonder Oreo koekjes en Pringles.

Bij terugkomst bij Two Fish wordt net de snack geserveerd: oliebollen met banaan-vulling en daarna gaat iedereen naar zijn hutje of kamer om te douchen. En tegen 18 uur zitten we weer met z’n zessen in de bar. De Belgen komen ook naar de bar maar wisselen geen woord met ons of de staf.

We zijn allemaal blij met de kipsate van de barbecue als avondeten, want het eten van gisteren viel wat tegen met alleen witte rijst, droge pasta (zonder saus) en squid. De barbecue draait overuren terwijl wij genieten!

Morgen mijn laatste trainingsdag met nog 1 Search & Recovery-duik en de Rescue-scenario’s. Het aftellen is nu echt begonnen, over precies een week ben ik al ingecheckt in Singapore om naar huis te vliegen. Jammer dat het er nu bijna op zit, maar ook wel weer leuk om straks iedereen weer te zien en te spreken.

Een dagje Manado was heerlijk. Ik werd afgezet bij de Mega Mall, die in werkelijkheid niet zo “mega” is en begon de dag met een dubbele espresso. Heerlijk, een goede kop koffie na een aantal weken oploskoffie. Bij de 2e dubbele espresso heb ik mezelf ook nog getrakteerd op een blueberry cheesecake. Daarna inkopen gedaan zoals oordruppels, tandpasta, zonnebrand en wat lekkere dingen. Ik heb aan het einde van de middag altijd zin in wat zouts, dus ik sla vooral chips en zoutjes in. Verder haal ik wat chocolade en muffins, als toetje na het eten voor iedereen.

De chocolade en muffins worden na het eten letterlijk met gejuich ontvangen. Iedereen heeft zin in iets zoets na het eten. De rest van de avond blijft het rustig en we blijven tot 22.30 uur aan tafel zitten met een aantal nieuwe gasten (Emma, een Britse, Cecilia, een Amerikaanse die in Japan woont, Klaus een Duitser die in Singapore woont en James een Ier) die allemaal alleen reizen. Verder komt Lucy op haar vrije dag nog even langs om afscheid te nemen van Theresa die de volgende avond haar laatste avond heeft. Omdat het niet soepel verloopt met het visum van Lucy moet ze het land uit om een nieuwe te krijgen en zij gaat dinsdag voor 3 dagen naar Singapore.

Lucy’s boot blijkt echter ’s middags te vertrekken dus op dinsdagochtend gaat ze nog mee op de duikboot om mij een aantal Rescue skills bij te brengen. Als de rest gaat duiken doen wij oefeningen rond en op de boot. Tijdens de surface interval test Lucy mijn vaardigheden door te doen of ze verdrinkt, maar ik weet haar binnen no-time veilig aan boord te krijgen

Ik ga wel mee op de 2e duik en we vliegen ruim een uur lang met een flinke vaart in de stroming langs een prachtige wand.

’s Middags lig ik heerlijk een uurtje te slapen in de lounge-stoelen en luister naar mijn ipod. Na het eten hebben we het afscheidsfeestje van Theresa. Ze heeft 24 flessen (van elk ruim een halve liter) palmwijn besteld. Elke fles wordt gemixt, of aangelengd, met een flesje cola en vervolgens gaat de kan rond en wordt iedereen geacht om een bodempje in een glas in 1 teug te drinken. Ik ben dit venijnige drankje wel gewend na 3 keer Two Fish Divers maar voor een aantal anderen is dit de eerste keer dat ze het drinken, en het hakt er bij sommigen stevig in…

Risco heeft de teksten van de 2 meest gezongen Indonesische lokale liedjes voor mij en Theresa uitgeschreven en we proberen mee te zingen. Na een keer of 3 hebben we het min of meer te pakken. Vervolgens schakelt “de band” over op Engelstalige liedjes en we doen (meerdere keren) Leaving on a jet plane”, “Hey Jude”, “I want to break free”, “What’s up” en “Wonderwall”. Om 23.30 uur verplaatsen de feestelijkheden zich naar het strand. Emma, Klaus en Cecilia zijn al gaan slapen en Theresa en ik haken nu ook af. Wat overblijft is een man of 10 van de staf, Pim en James.

Aan het ontbijt ziet Pim er niet al te best uit en James verschijnt helemaal niet. Ik vaar uit met Tina, Nigel en Pim voor een trainingdag. We beginnen met mijn laatste wrakduik. Vlak voor we het wrak binnen gaan vindt Nigel een blue-ringed-octopus. Een prachtig beest maar zeer giftig. In het wrak ga ik voorop en we gaan naar binnen tot het aardedonker is en we niet verder kunnen. We eindigen onze duik op het rif naast het wrak.

Na een half uurtje op de boot gaan we beginnen aan de Rescue-skills en ik moet een duiker in paniek onder water tot rust brengen, een vermiste duiker zoeken en een bewusteloze duiker naar de oppervlakte brengen.

Ook hierna weer een half uurtje op de boot en vervolgens mijn 3e, en op 1 na laatste, Search & Recovery duik. Ik moet iets zien te vinden op de bodem maat ze vertellen me niet wat of hoe groot het is. Pim en ik zoeken in een zogenaamd Jachstay-patroon en vinden na een minuut of 20 een leeg colaflesje dat Nigel min of meer in de zandbodem heeft begraven.

We zijn door de 3 duiken relatief laat terug in het resort waar we meteen aanvallen op de lunch. Vervolgens krijg ik te horen dat ik naar een ander hutje moet verhuizen maar gelukkig helpt de staf me inpakken en sjouwen. Het is een behoorlijk puinhoop in het hutje waar ik inmiddels al 2 weken in woon en Theresa heeft tassen vol met spullen achter gelaten die ik zaterdag aan Lucy moet geven. Dus 4 man van de staf hebben hun handen vol aan alle losse tasjes en uiteraard mijn grote tas.

Als ik net geinstalleerd ben in mijn nieuwe Sea-view huisje (zonder sea view want er ligt een flinke mangrove tussen het strandje en de open zee) belt Jur. Hij baalt want hij is zijn portemonnee verloren. Ik kan van afstand niet meer doen dan proberen praktische oplossingen te verzinnen. Op zulke momenten is Indonesie best ver weg en is het voor Jur ook wel ongezellig dat ik niet in de buurt ben.

Terwijl ik dit berichtje zit te schrijven op de blackberry en van afstand de groep van 10 nieuwe, Nederlandse/Limburgse of Belgische gasten bekijk, brengt de keukenstaf ons de afternoon-snack. Een heerlijk soort gebakje met palm-suiker aan de binnenkant en kokos van buiten. Zalig! En wat kan je toch gelukkig worden van hele kleine dingen

Na zo’n 5 weken in het water, waarvan de afgelopen 13 dagen elke dag 2 of 3 keer zie ik er flink gehavend uit.

Het begint met alle muggebulten. Ik probeer niet de krabben, maar het lijkt erop dat ik dat in slaap toch doe… Daarnaast hebben de muggen mijn enkels als een primaire doel gekozen en mijn voeten zitten ook nog eens de halve dag in niet al te comfortabele neopreen duikschoenen die ook juist bij mijn enkels schuren. Het gevolg is een aantal kleine wondjes en wat open muggenbulten. In dit tropsiche klimaat helen wondjes toch al niet snel maar een paar uur zout water per dag helpt ook niet.

Gelukkig heb ik in Singapore nog even flink ingeslagen bij de drogist en ik behandel de wondjes met alcohol en antiseptic spray zodat ze niet echt gaan ontsteken. En de meest kritische plekken op mijn voeten plak ik af met watervaste pleisters (hoewel de watervaste ook wel wat tegenvalt) voordat ik ’s ochtends mijn duikschoenen in stap.

Ik was op Wakatobi al de nagel van mijn grote teen kwijt geraakt, dus mijn voeten zien er niet al te fraai meer uit.

Na de EFR- trainingen van de afgelopen dagen heb ik ook donkerblauwe en beurse knieen. De pop Annie met mond-op-mond beademing en hartmassage weer tot leven wekken op een stenen vloer is niet onopgemerkt gebleven.

Van de Rescue trainingen waarbij ik regelmatig “slachtoffers” in de boot moet hijsen heb ik ook al een aantal blauwe plekken op mijn bovenarmen en heupen opgelopen. En dat terwijl ik tijdens die oefeningen steeds mijn 5 millimeter dikke duikpak aan heb…

Naast mijn grote-teennagel zijn ook de nagels aan mijn handen niet meer toonbaar. Het zoute water doet ook hier zijn werk en ze zijn zo zacht en slap dat er vanochtend een scheurde terwijl ik een O-ring uit een tank peuterde. Maar wat nog een grotere aanslag op je nagels is, is DEET dat in mijn anti-mug-spray zit. Dat spul is zo naar en vast giftig dat mijn nagels er flink onder te leiden hebben nu ik dat hier twee keer per dag full body aanbreng.

In mijn hals en op mijn kaak zijn een aantal dagen geleden allemaal bultjes verschenen die flink jeuken. Het zal wel een soort uitslag zijn (gelukkig zijn de bultjes niet gekleurd en voel ik ze meer dan dat je ze ziet, maar hobbelig is mijn kaak en hals wel) want dat de muggen me zo massaal en lokaal te grazen hebben genomen lijkt ne niet aannemelijk.

Het ei op mijn voorhoofd van mijn camera die ik tijdens mijn backroll van de week niet goed vast had is niet alleen een bobbel maar ook mooi blauw aan het worden.

En tot slot mijn haar… Na 5 weken zout water en zon en 2 weken douchen met brak water is het niet meer dan een onwillige bos touw dat ik maar de hele dag vastgeknoopt hou. Ik ben benieuwd of een zoet water douche in Singapore en thuis gaat helpen of dat het echt materiaal voor de kapper is geworden.

Helaas (of misschien maar beter) heb ik hier geen internet verbinding waarmee ik foto’s op de blog kan zetten, maar je kan je ongetwijfeld voorstellen dat ik moeders mooiste niet ben op het moment. Maar daarentegen en ondanks alle beauty-ongemakken, geniet ik nog van elke minuut hier

De gasten worden vandaag verdeeld over 2 boten. De ene boot, met 5 gasten, gaat gewoon duiken rond Bunaken en Siladen en ik ga op pad met 3 instructeurs: Tina, Nigel en Pim. Ik heb een flinke ochtend met trainingen voor de boeg. 2 trainingen Search & Recovery en een Rescue training tijdens het surface interval.

We varen naar een duiklocatie aan het vasteland met een zandbodem naast het rif. Ik moet eerst weer droog-oefenen, letterlijk en figuurlijk, op de boot met knopen leggen en zoekpatronen en dan gaan we het water in. Tina en Nigel hebben een blauwe plastic beker verstopt op of in het zand en ik moet hem zoeken door een cirkel-patroo te zwemmen met Pim in het midden van de cirkel die de lijn vast houdt. Bij elke rondgang moet ik de cirkel een meter groter maken. Na 11 rondgangen vind ik de beker, en ben door het zwemmen, 23 minuten aan een stuk, al behoorlijk moe.

Tina en Nigel verstoppen nu een loodgordel met 8 kilo en Pim en ik moeten op ons kompas en door het tellen van het aantal vinslagen een U-vorm zwemmen. Na een minuut of 10 hebben we weer beet. We wisselen high fives uit en beginnen nu de laatste oefening van deze sessie: het omhoog krijgen van de loodgordel met een zogenaamde liftbag. Ik knoop de liftbag met een lijn aan de loofgordel en door beetje bij beetje lucht in de liftbag te blazen met mijn octopus stiigen de liftbag en de loodgordel langzaam op.

Als we de loodgordel weer veilig op de boot hebben drinken we een paar glazen water, eten wat mierzoete koekjes en dan begint mijn Rescue-training alweer. Ik moet eerst vanaf de boot Nigel, die een vermoeide duiker speelt die niet op eigen kracht terug kan komen naar de boot, naar binne slepen met een lijn met een boei, een lange bamboe-stok en een wet-suit. Daarna gaan we het water in en moet ik Nigel en Tina die respectievelijk een vermoeide duiker en een duiker in paniek spelen, naar de boot zien te praten, respectievelijk te slepen. Als ook deze oefeningen succesvol zijn afgerond maken we ons klaar voor de 2e Search & Recovery training. Deze keer moet ik alleen een uitlopend vierkant zoekpatroon zwemmen op kompas en het aantal vinslagen om weer de blauwe plastic beker te vinden (die blijven ook maar zoek raken hier ). Als dat na 27 haakse bochten zwemmen en in totaal zo’n 320 vinslagen lukt wisselen we de high fives weer uit. Bij het anker van de boot ligt mijn laatste uitdaging, een loodgordel van 18 kilo. Met de liftbag krijg ik hem aan de oppervlakte en hijsen de jongens op de boot hem aan boord.

Ik kom even een minuut op adem aan de oppervlakte en dan maken we nog een gewone duik van 45 minuten over het zand en langs het rif. Het blijft verrassend wat er allemaal in het zand leeft: een snake-eel in een holletje waarvan we alleen de kop zien, verschillende nudi-branches in prachtige kleuren, dus eigenlijk heel slecht gecamoufleerd, clown-fish, anemonen, etc.

Als we terug zijn op de boot moet ik zelf mijn equipment afkoppelen en opruimen, want dat hoort nou eenmaal bij een cursus (als we een gewonen fun dive doen doet de gids dat allemaal voor je) en ik val daarna spontaan in slaap op het voordek gedurende de terugtocht van een klein half uurtje. Het was hard werken vanochtend we vallen direct aan op de lunch, want het is al 14.30 uur en het ontbijt dus al ruim 7 uur geleden.

Na de lunch spring ik onder de altijd verfrissende douche en dan moet ik nodig aan mijn theorie beginnen. Nog 6 knowledge reviews van elk 10 open vragen zijn mijn klusje voor de middag…

Om 17 uur vertrekt er weer een boot om de zogenaamde Mandarijn-duik te doen. Je gaat dan vlak voor zonsondergang het water in en gaat naar een stuk koraal waar Mandarijn-visjes wonen (klein en zeer kleurrijk met een duidelijk verschil in maat en kleur tussen de mannetjes en vrouwtjes). Als het dan echt donker wordt, en dat gebeurt hier vlakbij de evenaar in een slordige 20 minuten, komen een mannetje en vrouwtje samen uit het rif omhoog, paren een paar seconde (no comments ) en schieten dan terug het koraal in. Een prachtig schouwspel. Alleen niet voor mij vandaag want ik moet al mijn knowledge reviews en testen afmaken.

Ik installeer me met mijn ipod, een glas water en een mango-sapje en de stapel PADI-boeken op een lounge-stoel en begin te lezen en vooral te schrijven. Dat laatste ben ik bijna verleerd de afgelopen jaren, ik schrijf eigenlijk nauwelijks meer met de hand… Als het te donker wordt in de lounge-stoelen ga ik aan een van de eettafels zitten en om 18.30 uur is alles af!

Dus snel een lange broek aan, want er zijn ongeloofelijk veel muggen en ik ben erg populair bij de muggen en dan heb ik wel een biertje verdiend!

Morgen een zogenaamde off-gas day, ik ga naar Manado om goede koffie te drinken en de voorraden aan te vullen. Dinsdag weer verder met mijn laatste 2 duiken voor Search & Recovery en de volgende Rescue-skills. En mogelijk ook nog mijn Rescue-theorie examen. Dus dat wordt wederom een drukke dag

Ik neem ’s ochtends weer afscheid van 7 mensen die vertrekken. De meesten waren er maar een dag of 4 dus het blijft een komen en gaan. We vertrekken even naar achten met nog altijd 8 gasten en een flinke hoeveelheid staf, bootcrew, duikgidsen, Tina & Nigel (de eigenaars) en hun 6 maanden oude dochter Rebecca en haar Nanny naar het wrak. Ik moet tijdens deze duik me voorbereiden op het binnengaan van het wrak de volgende kaar. Tina is vandaag mijn instructeur want Lucy is een paar dagen vrij. Op de boot moet ik knopen oefenen, maar dat is als oud-zeilinstructeur geen punt. Vervolgens moet ik over de boot een parcours afleggen met een lange lijn op een rolapparaat (een “reel) en de lijn op verschillende punten in de boot vast zetten. Nadat ik de lijn weer opgewonden heb op de reel moet het nogmaals maar nu met een duiklamp in mijn andere hand. Dat is een stuk lastiger, zeker omdat het vandaag flink waait en er golven staan.

De boei die normaal gesproken aan het wrak vast zit is er niet, dus de gidsen gaan eerst snorkelen om het wrak te vinden wat best lastig is aangezien het hoogste punt van het wrak op 24 meter ligt en het zicht onder water zeker minder is dan 24 meter. Na 10 minuten is het wrak gelokaliseerd en gaan we het water in. Ik leg op 30 meter diepte met een paalsteek de lijn vast aan de boot en we gaan naar binnen. Het is passen en meten in de kleine ruimte en met een reel en een lamp heb ik mijn handen letterlijk vol

Als we uit het wrak komen zwemmen we naar het rif en onderweg komen we Ape, een duikgids, zonder zijn 2 gasten tegen. Tina gebaart mij en Pim te wachten en ze zwemt terug. Wij wachten braaf maar constateren dat er flink wat stroming staat en dat de kans dat Tina ons terug vindt minimaal is. We beginnen aan onze deco-stops op 15, 12, 9 en 5 meter en zijn uiteindelijk na 50 minuten, de kortste duik hier tot nu toe, aan de oppervlakte.

Op de boot blijkt dat de gids tijdens de afdaling niet kon klaren en de 2 gasten met wie hij was hebben dat nooit gezien en constateerden pas bij het wrak op 30 meter diepte dat ze zonder hun gids waren. Nigel, die ook een cursus gaf op het wrak aan een Advanced student, hij ze verder mee op sleeptouw genomen. Dus gelukkig was alles en iedereen OK.

De tweede duik is een fun dive en ik ga samen met Tina en Nigel. Luxe hoor, een duik alleen met de 2 eigenaren! En dat nog wel voor mijn 350e duik! De wand is prachtig, ik tel 4 schildpadden en we vinden mooi klein spul op de wand. Gelukkig doet mijn camera, die gisteren onder water een error-melding in het scherm gaf en verder niets deed, het weer. Alleen bij de back-roll vanaf de boot had ik de camera niet stevig genoeg vast dus hij schoot uit mijn hand en landde met een dreun op mijn voorhoofd. De camera is ongeschonden uit de botsing gekomen, mijn voorhoofd helaas niet want daar zit inmiddels een flink ei op…

Na de lunch doe ik het 2e deel van mijn Emergency First Response examen, onder begeleiding en toeziend oog van Tina en Pim. Na 3 uur zweten (hartmassage en mond-op-mond beademing bij 32 graden is verhittend) en 5 scenario’s van “ongevallen” waarbij de keukenstaf vaak het slachtoffer is, ben ik geslaagd! 3 cursussen afgerond, 1 bijna, met 1 halverwege en met 1 moet ik nog beginnen: het schiet nu op naar mijn “Master Scuba Diver” status

Na een koude douche heb ik even mijn oma gebeld die vandaag 88 is geworden en mijn ouders gesmst die net waren opgestaan om naar de binnenlanden van Suriname af te reizen. Het tijdsverschil met Nederland is 6 uur, en Jur had me vanochtend om 7 uur (1 uur ’s nachts in Nederland) gebeld toen hij uit de kroeg kwam. Mijn oma zat net aan de koffie en mijn ouders waren voor dag en dauw opgestaan in Suriname, grappig hoor al die tijdverschillen